Προτάσεις βελτίωσης του κανονισμού αποζημιώσεων του ΕΛΓΑ για ζημιές από είδη της άγριας πανίδας

Μετά τη σύστασης της Εθνικής Ομάδα Εργασίας για την αντιμετώπιση της χρήσης των δηλητηριασμένων δολωμάτων στην Ελλάδα και την συνάντηση εργασίας με τον Συνήγορο του Πολίτη που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το Δεκέμβριο με τη συμμετοχή του ΕΛΓΑ, συντάχθηκαν από τα μέλη της και με συντονισμό του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ συγκεκριμένες προτάσεις για τη Βελτίωση του συστήματος αποζημιώσεων στο ζωικό ή γεωργικό κεφάλαιο για ζημιές από είδη της άγριας πανίδας. Οι προτάσεις απεστάλησαν προς τον ΕΛΓΑ και τα αρμόδια Υπουργεία Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και αφορούν τόσο τη βελτίωση του συστήματος των αποζημιώσεων, όσο και κυρίως την αλλαγή της πολιτικής με την στροφή προς την πρόληψη και την ενεργητική προστασία η οποία μπορεί να έχει και μείωση του οικονομικού κόστους των ζημιών από την άγρια ζωή στην ζωική και φυτική παραγωγή.

Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ συμμετέχει ενεργά στις εντατικές προσπάθειες για την αντιμετώπιση της παράνομης χρήσης των δηλητηριασμένων δολωμάτων που καταβάλλονται από την Ε.Ε. την τελευταία δεκαετία υλοποιώντας το πρόγραμμα LIFE+ Βιοποικιλότητα «Καινοτόμες Δράσεις για την Αντιμετώπιση της Παράνομης Χρήσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων σε Μεσογειακές Πιλοτικές Περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (LIFE09 NAT/ES/000533). Το πρόγραμμα υλοποιείται από τον ΑΡΚΤΟΥΡΟ (με πιλοτική περιοχή τα όρη Αντιχάσια-Μετέωρα-Κόζιακας Τρικάλων) και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης (με πιλοτική περιοχή τα ανατολικά όρη της Κρήτης, Ψηλορείτης-Αστερούσια-Δίκτης), με συντονιστή την ισπανική οργάνωση Gypaetus Foundation και τη συνεργασία με τις πορτογαλικές οργανώσεις Quercus–Εθνική Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης και Κέντρο Μελέτης Ορνιθοπανίδας Ιβηρικής (CEAI) και στηρίζει ενεργά την Εθνική Ομάδα Εργασίας για την αντιμετώπιση της χρήσης των δηλητηριασμένων δολωμάτων στην Ελλάδα.

Παρατίθεται το κύριο κείμενο των προτάσεων:

30.01.2013

Αξιότιμοι κύριοι ….

Μέχρι σήμερα οι Κανονισμοί Ασφάλισης Ζωικού και Φυτικού Κεφαλαίου του ΕΛΓΑ σε  σχέση με τις ζημιές που προκαλούνται στην αγροτική παραγωγή από είδη της άγριας πανίδας, έχουν σαφώς βελτιωθεί με θετικό αντίκτυπο σε ότι αφορά την αποτελεσματικότητά τους κατά την έμπρακτη εφαρμογή τους.  Παρ’ όλα αυτά οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν πολλαπλά προβλήματα από ζημιές κατά την άσκηση της γεωργικής δραστηριότητας. Τα κυριότερα αφορούν τις διαδικασίες εφαρμογής του κανονισμού αποζημιώσεων του ΕΛΓΑ, με αποτέλεσμα να μην τις διεκδικούν ή, εάν καταθέσουν αίτηση, τελικά να λαμβάνουν ποσό μικρότερο της πραγματικής αξίας της ζημίας που υπέστησαν, ή με μεγάλη χρονική καθυστέρηση.

Με το παρόν, εστιάζουμε στις περιπτώσεις ζημιών στο ζωικό και φυτικό κεφάλαιο από τα είδη της άγριας πανίδας, καθώς η μη αποτελεσματική αποζημίωση και γενικότερα η έλλειψη ολοκληρωμένου μηχανισμού στήριξης των παραγωγών στην αντιμετώπιση τέτοιων ζημιών αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες για την παράνομη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων* με στόχο τη θανάτωση των ειδών άγριας πανίδας. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της προσπάθειας αντιμετώπισης ζημιών από λύκους στην κτηνοτροφία με παράνομη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων στην προστατευόμενη περιοχή των Στενών του Νέστου στις αρχές του 2012, με τραγικό αποτέλεσμα τη δηλητηρίαση τριών Χρυσαετών και ολόκληρης της αποικίας των Όρνιων. Με παρόμοιο τρόπο δηλητηριάστηκαν λίγο αργότερα μια Αρκούδα στον Εθνικό Δρυμό Πρεσπών, ένας Ασπροπάρης στην περιοχή των Μετεώρων και ένας Μαυρόγυπας στην περιοχή Λουτρών Έβρου.

Τα περιστατικά αυτά καθώς και πληθώρα άλλων αναδεικνύουν την ανάγκη επιπλέον ενίσχυσης της πολιτικής και στρατηγικής αντιμετώπισης των προβλημάτων συνύπαρξης του ανθρώπου με την άγρια ζωή στον τομέα που αφορά στις ζημιές, για αυτό και προτείνονται α) βελτιώσεις στο ισχύον σύστημα αποζημιώσεων, αλλά κυρίως β) στροφή της γενικότερης πολιτικής του ΕΛΓΑ από την πρακτική της αποζημίωσης στην πολιτική της πρόληψης και της χρηματοδότησης-επένδυσης με στόχο τη μείωση των ζημιών και κατ’ επέκταση και τη μείωση σε βάθος χρόνου και του κόστους των αποζημιώσεων για τον ίδιο τον Οργανισμό:

 Α. Προτάσεις βελτιώσεις στο ισχύον σύστημα των αποζημιώσεων:

  1. 1.    Αύξηση του ποσοστού κάλυψης ζημιών από 90 σε 100% της αξίας της ζημιάς στο ζωικό κεφάλαιο και από 88 σε 100% στο φυτικό κεφάλαιο, για προστατευόμενα είδη (αρκούδα, λύκος κ.λπ.) καθώς τα συστήματα αποζημίωσης, λόγω εγγενών αδυναμιών από τη φύση τους δεν καλύπτουν εξαρχής τις πραγματικές απώλειες, δηλαδή ως ελάχιστο αντισταθμιστικό μέτρο για τα χαμηλά ποσοστά ασφαλιστικής κάλυψης σε σχέση με την πραγματική απώλεια των παραγωγών ιδιαίτερα στις περιπτώσεις απώλειας κτηνοτροφικού κεφαλαίου.
  2. 2.    Περαιτέρω βελτίωση του χρόνου καταβολής της αποζημίωσης.
  3. 3.    Βελτίωση του επιπέδου ενημέρωσης των παραγωγών για τη διαδικασία της τηλεφωνικής δήλωσης, με ευρεία κοινοποίηση των διαθέσιμων τηλεφωνικών κέντρων και του ισχύοντος κανονισμού καθώς υφίσταται μεγάλη σύγχυση μεταξύ των παραγωγών. Η διαδικασία αναγγελίας θα πρέπει να απλοποιηθεί καθώς πολλοί από τους παραγωγούς (κυρίως κτηνοτρόφοι) ιδιαίτερα μετακινούμενοι, είναι δύσκολο να μετακινηθούν από τις περιοχές βόσκησης προς έγκαιρη δήλωση της απώλειας.
  4. 4.    Ειδικότερα για τη διαχείριση περιπτώσεων απωλειών χωρίς τη δυνατότητα ανεύρεσης των  νεκρών ζώων προτείνεται η κάλυψη των ζημιών με υπεύθυνη δήλωση της απώλειας από τον κτηνοτρόφο και η αναγραφή του κωδικού των ζώων και την κοινοποίηση στις αντίστοιχες υπηρεσίες παρακολούθησης του ζωικού κεφαλαίου του ΥΠΑΑΤ. Με τον τρόπο αυτόν  θα καταγράφονται οι απώλειες στο ζωικό κεφάλαιο από την άγρια πανίδα και δεν θα συνεχίζεται η  επιδότησή τους από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
  5. 5.    Αντικατάσταση της κατώτατης «ασφαλιζόμενης αξίας» των 200 € για την οποία καταβάλλεται η αποζημίωση από την «ασφαλιζόμενη αξία» του ¼ της ασφαλιστικής μονάδας. Η αλλαγή αυτή επιβάλλεται για την άμεση εκτίμηση της δυνατότητας ασφάλισης χωρίς την ανάγκη διαδικασίας συνεκτίμησης της οικονομικής αξίας της απώλειας.
  6. 6.    Ένταξη στην κατηγορία του ασφαλιστικού κινδύνου «άγρια ζώα» επιπλέον ειδών της άγριας πανίδας με βάση την ανάγκη για προστασία προστατευόμενων ειδών ή περιοχών. Προτείνεται η ένταξη του Τσακαλιού και όλων των ειδών χηνών (άλλα είδη πουλιών) σε όλη την Ελληνική επικράτεια, του Ελαφιού στην περιοχή της Πάρνηθας, του Πλατωνιού στη Ρόδο και επέκταση των περιοχών του Αγριογούρουνου σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές οι οποίες, εκτός από υγροτόπους Ραμσάρ, έχουν χαρακτηριστεί και ως Εθνικά Πάρκα.
  7. 7.    Πρόβλεψη ασφαλιστικής κάλυψης των ζημιών από αρκούδες στο φυτικό κεφάλαιο με  ασφαλιστική κάλυψη  των ζημιών που προκαλούνται σε δενδρύλλια καρποφόρων δένδρων, με την καταστροφή μέρους ή ολόκληρου του δενδρυλλίου. Η απώλεια του φυτικού κεφαλαίου και της παραγωγής -ειδικά σε δένδρα με «ηλικία ενηλικίωσης» και έναρξης της ουσιαστικής καρποφορίας και παραγωγής- είναι πολύ μεγαλύτερη της εσοδείας ενός χρόνου και ξεπερνάει σε χρονική διάρκεια τουλάχιστον τα πέντε χρόνια σε κάποια είδη καλλιεργειών). 
  8. 8.    Πρόβλεψη δημιουργίας ειδικού ταμείου που θα καλύπτει μέρος του κόστους εκτίμησης και ολόκληρη την αποζημίωση, σε περιπτώσεις που τις ζημιές παθαίνουν ανασφάλιστοι στον ΕΛΓΑ κάτοικοι ορεινών και μειονεκτικών περιοχών (π.χ. ζημιές από Αρκούδα σε ερασιτέχνες μελισσοκόμους με λιγότερα από 10 μελισσοσμήνη στη διάθεσή τους ή ζημιές σε οικόσιτα ζώα και κηπευτικά). Το μέτρο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα πλαίσιο κοινωνικής προσφοράς του ΕΛΓΑ προς τους κατοίκους, συνήθως ηλικιωμένους, ορεινών περιοχών.

Β. Προτάσεις υιοθέτησης πολιτικής πρόληψης και επένδυσης στην μείωση των αποζημιώσεων:

Προς αυτήν την κατεύθυνση προτείνουμε την επέκταση των πρακτικών ενεργητικής προστασίας στην προστασία του Ζωικού και Φυτικού Κεφαλαίου όπως ήδη εφαρμόζει ο ΕΛΓΑ σε καταστροφές εξαιτίας καιρικών φαινόμενων και την ένταξή τους στον κανονισμό σχετικής οικονομικής πρόβλεψης. Οι πρακτικές που προτείνονται θα οδηγήσουν σε μείωση οικονομικής επιβάρυνσης στον ΕΛΓΑ και περιλαμβάνουν:

  1. 1.  Σε πρώτο και άμεσο επίπεδο συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία του ζωικού κεφαλαίου όπως:
  • Η επιδότηση της αγοράς ηλεκτροφόρων περιφράξεων από τους ζημιωθέντες παραγωγούς και ειδικά σε περιπτώσεις πολλαπλών απωλειών, έτσι ώστε, να δίνεται μόνιμη λύση στο πρόβλημα με παράλληλη εξασφάλιση πραγματικής σημαντικής επένδυσης με στόχο τη μείωση των κονδυλίων για αποζημιώσεις στο μέλλον.
  • Η επιδότηση της αγοράς κατάλληλων Ποιμενικών Σκύλων από τους κτηνοτρόφους για τη φύλαξη των κοπαδιών και την αντιμετώπιση των ζημιών από την αρκούδα, το λύκο και το τσακάλι καθώς και των διαδικασιών ελέγχου εκτροφής και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του μέτρου ανά παραγωγό.
  1. 2.   Σε δεύτερο και μεταγενέστερο επίπεδο την υιοθέτηση ενίσχυσης μη παραγωγικών επενδύσεων – προληπτικών δράσεων, όπως προβλεπόταν στο πλαίσιο υλοποίησης του μέτρου 216 του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης, Π.Α.Α. 2007-2013 «Αλέξανδρος Μπαλτατζής». Οι επιδοτήσεις προτείνεται να περιλαμβάνουν:
  • την επιδότηση ηλεκτροφόρων περιφράξεων και για την προστασία μικρών καλλιεργειών της τάξης των τριών στρεμμάτων εκτός από τη μελισσοκομία και την κτηνοτροφία και να μην περιορίζονται μόνο στους οικοτόπους της αρκούδας, αλλά και σε περιοχές εξάπλωσης και άλλων απειλούμενων ή προστατευόμενων ειδών (με βάση τα είδη του Κόκκινου Βιβλίου των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας) όπως οι περιοχές του τσακαλιού.
  • την ενίσχυση των γεωργών ώστε να αφήνουν ασυγκόμιστη παραγωγή από δενδρώδεις καλλιέργειες (όπως αχλάδια, μήλα, κεράσια, κορόμηλα, δαμάσκηνα, φουντούκια, καρύδια, κάστανα), καθώς και καλλιέργειες κηπευτικών και αμπελιού, σε περιοχές εξάπλωσης των  απειλούμενων ή προστατευόμενων ειδών.
  1. 3. Επιπλέον προτείνεται η οργάνωση της συλλογής και καταχώρησης-τήρησης συμπληρωματικών στοιχείων κατά τη διάρκεια των εκτιμήσεων που πραγματοποιούν οι πραγματογνώμονες του ΕΛΓΑ, πέραν όσων καταγράφονται στις εκτιμήσεις που γίνονται σήμερα. Εκτιμούμε πως με μία πολύ μικρή επιβάρυνση στον χρόνο εκτίμησης, η συλλογή στοιχείων από τους εκτιμητές του ΕΛΓΑ μπορεί να εμπλουτιστεί θεαματικά, οδηγώντας σε πολύ χρήσιμες στατιστικές αναλύσεις, μοντέλα προβλέψεων και χαρτογραφικές απεικονίσεις, που μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά τόσο στην απόκτηση μιας ολοκληρωμένης και δυναμικής εικόνας του προβλήματος όσο και στην καλύτερη ενεργητική προστασία των παραγωγών από ζημιές που προκαλούνται από είδη της άγριας ζωής. Ενδεικτική παρουσίαση κατηγοριών δεδομένων παρουσιάζονται στο επισυναπτόμενο παράρτημα.

Επιπλέον θα θέλαμε να σημειώσουμε ότι το συνολικό ποσοστό των αποζημιώσεων που καταβάλει ο οργανισμός για ζημιές στη φυτική και ζωική παραγωγή από την άγρια πανίδα είναι υποπολλαπλάσιος των όσων καταβάλλονται από άλλες φυσικές καταστροφές (π.χ. χαλαζόπτωση, παγετός κ.α). Ελάχιστη αύξηση αυτού του μικρού αναλογικά κόστους θα έχει πολύ θετικό αποτέλεσμα στην προστασία της βιοποικιλότητας στην Ελλάδα.

Τέλος, οι προτάσεις μας όσον αφορά την πολιτική πρόληψης για την μείωση των ζημιών προς όφελος των αγροτών, της αγροτικής παραγωγής και της βιοποικιλότητας είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο 2014-2020.

Είμαστε πάντα στη διάθεσή σας για περαιτέρω διευκρινήσεις.

Με εκτίμηση,

ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ

Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

Καλλιστώ

Πανεπιστήμιο Κρήτης – Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης

ANIMΑ

WWF Ελλάς

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s