ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ

Το 13^ο νεκρό αρκουδάκι από τροχαίο ατύχημα, κατά την τελευταία πενταετία, βρέθηκε το βράδυ της Κυριακής 26 Απριλίου κοντά στον οικισμό «Μανιάκι» του νομού Καστοριάς.

Το ατύχημα συνέβη στις 21.10 σε κάθετο άξονα της Εγνατίας Οδού που ενώνει τη Σιάτιστα με την Κρυσταλλοπηγή και κοντά σε ανισόπεδη γέφυρα. Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ ειδοποιήθηκε από την Αστυνομία Καστοριάς και έσπευσε στο σημείο του ατυχήματος.

Το θηλυκό αρκουδάκι, ηλικίας μόλις 15 μηνών και βάρους 62 κιλών διέσχιζε το δρόμο ακολουθώντας τη μητέρα του και το διερχόμενο όχημα που διέκρινε από μακριά το ενήλικο ζώο το απέφυγε, δυστυχώς όμως όχι και το μικρό. Στο άτυχο ζώο διαπιστώθηκαν τραύματα στο κεφάλι (ρινικό και μετωπιαίο οστό) και ρήξη της κάτω γνάθου, ενώ ως αιτία θανάτου αναφέρεται εσωτερική αιμορραγία.

Το νεκρό αρκουδάκι μεταφέρθηκε στο Σταθμό Περίθαλψης Άγριων Ζώων στην Καστοριά προκειμένου να παραδοθεί στο Δασαρχείο Καστοριάς για νεκροψία από την Κτηνιατρική Υπηρεσία της Νομαρχίας.

Πρόκειται για το 13ο νεκρό ζώο από τροχαίο ατύχημα σε σύνολο 26 διαπιστωμένων και επίσημα καταγεγραμμένων θανάτων αρκούδων την τελευταία πενταετία από τροχαία ατυχήματα, πυροβολισμούς και δηλητηριασμένα δολώματα, αριθμός πολύ ανησυχητικός για την αργή και δύσκολη αναπαραγωγή του σπάνιου είδους που αριθμεί περίπου 250 (εκτίμηση ελάχιστου πληθυσμού) ζώα στην Ελλάδα.

Για άλλη μια φορά να τονίσουμε την ανάγκη εφαρμογής του απλού μέτρου της σήμανσης σε περιοχές που ζει η αρκούδα και περισσότερο στην περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας όπου ο αριθμός των τροχαίων ατυχημάτων αυξάνεται ραγδαία.

Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ έχει αναδείξει επανειλημμένα το πρόβλημα και με δύο ειδικά υπομνήματα έχει υποδείξει στις αρμόδιες Υπηρεσίες αναλυτικά μέτρα περιορισμού των τροχαίων ατυχημάτων αλλά και δασικής διαχείρισης με στόχο την προστασία ανθρώπου και αρκούδας στις κρίσιμες για το είδος περιοχές.

(Λουπερκάλια-Γιορτή Αγίου Βαλεντίνου)

Καθώς συνεχίζουμε την έρευνα μας για τον λύκο, συνειδητοποιούμε ότι το άγριο αυτό ζώο εμφανίζεται ανά τους αιώνες σε πολλές αναφορές σε όλους τους τομείς του επιστητού. Μετά την αρχαιότητα, όμως, από ιερό ζώο μετατρέπεται σε σύμβολο του κακού. Αναζητώντας τους λόγους γι’ αυτό τα μέλη της ομάδας Σταύρος Κωνσταντινίδης και Μαρία-Αργυρή Ασημακοπούλου ζήτησαν τη γνώμη του πάτερ Μιλτιάδη από το χωριό Μούτουλα της Κύπρου για τη σχέση του λύκου με τη θρησκεία.

(Σκανδιναβική Μυθολογία: Ο Τυρ θυσιάζει το χέρι του, τοποθετώντας το στο στόμα του λύκου Φένρις)

Συνέντευξη του Πάτερ Μιλτιάδη 

* Από τους Σταύρο Κωνσταντινίδη και Μαρία-Αργυρή Ασημακοπούλου.

 Ο λύκος έχει ενεργό ρόλο στη θρησκεία; Εμφανίζεται συχνά;

Ναι, μπορούμε να πούμε πως ο λύκος έχει «ενεργό ρόλο» στη θρησκεία. Εμφανίζεται συχνά σε αρκετά εδάφια της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, σε εικόνες, αγιογραφίες. Μπορώ να σας αναφέρω πολλά σημεία ιδιαίτερα των γραφών. Δηλαδή: στην Παλαιά Διαθήκη, στη «Γένεσις» (49,27) λέει «Βενιαμίν λύκος άρπαξ το πρωινόν έδεται έτι και εις το εσπέρας διδώσι τροφήν», ο Ιερεμίας (5,6) αναφέρει «λύκος έως των οικιών ωλόθρευσεν αυτούς» και ο Ιεζεκήλ «οι άρχοντες αυτής εν μέσω αυτής ως λύκοι αρπάζοντες αρπάγματα του εκχέαι αίμα, όπως πλεονεξία πλεονεκτώσι». Στην Καινή Διαθήκη τώρα, στο Κατά Ματθαίου ευαγγέλιο (10,16) γράφει «Ιδού εγώ αποστέλλω υμάς ως πρόβατα εν μέσω λύκων» και στο Κατά Ιωάννην «Και ο λύκος αρπάζει και σκορπίζει τα πρόβατα».

Τι συμβολίζει ο λύκος στη χριστιανική ορθόδοξη θρησκεία;

Εδώ και πολλά χρόνια ο λύκος αντιμετωπίζεται από τους ανθρώπους και μαζί από το θρησκευτικό δόγμα ως μορφή κακού. Συμβολίζει ένα φάσμα αρνητικών καταστάσεων, διάφορες και διαφορετικές μορφές του σατανά, για παράδειγμα ο λύκος μπορεί να συμβολίζει τον ίδιο τον διάβολο, κάποιο σατανικό πνεύμα, τη δολοφονική τάση, την καταστροφή, κάποιο δυσάρεστο οιωνό, τη λαιμαργία και γενικά φοβικές καταστάσεις, αμαρτήματα και την κακή πνευματικότητα. Μέχρι και σήμερα λέμε «πεινάω σα λύκος», πράγμα το οποίο προέρχεται από παλιά γεγονότα, όταν οι λύκοι, ακολουθώντας, βέβαια, τη φυσική τους επιταγή και ορμή, έκαναν επίθεση σε κοπάδια και έτρωγαν τα ζώα των βοσκών. Τότε, βέβαια, οι άνθρωποι βιάστηκαν να κακοχαρακτηρίσουν τον λύκο, δίχως να αναλογιστούν τη φύση του, η οποία φυσικά τον δικαιολογεί για τις πράξεις του.

Η Εκκλησία κήρυττε ενάντια στον λύκο;

 Μπορώ να πω ναι. Όμως κυρίως έμμεσα, μέσα από τις παραβολές, τις παρομοιώσεις των γραφών της, όπου ο λύκος, όπως είπαμε, συμβολίζει το κακό, τον διάβολο κτλ. Βέβαια, στις γραφές ο λύκος παρουσιάζεται και ως αμαρτωλός (Σοφία Σειράχ 13,17 «τι κοινωνήσει λύκος αμνω. Ούτως αμαρτωλός προς ευσεβή», δηλαδή, «ποια σχέση υπάρχει μεταξύ λύκου και αμνού; Τέτοια όπως και μεταξύ και ευσεβούς) καθώς παραλληλίζεται και με τους αιρετικούς (Πράξεις Αποστόλων 20,29 «εγω γαρ οιδα τουτο, ότι εισελεύσονται μετά την αφιξιν μου λύκοι βαρεις εις υμάς μη φειδόμενοι του ποιμνίου», δηλαδή, «εγώ γνωρίζω αυτό∙ ότι μετά την έλευσή μου αυτή και την αναχώρηση θα εισέλθουν μεταξύ σας ψευδοδιδάσκαλοι και αιρετικοί, σαν άγριοι λύκοι, οι οποίοι δεν θα λογαριάζουν καθόλου τα λογικά πρόβατα του Χριστού, αλλά θα προσπαθούν να τα παρασύρουν στις πλάνες τους και να κατασπαράξουν ψυχικώς»). Η επίθεση αυτή κατά του λύκου πραγματοποιούνταν και μέσα από τις παραδοσιακές λαϊκές δοξασίες και ιστορίες, με τις οποίες συμπορεύεται συνθήθως και η Εκκλησία.

Πιστεύετε πως η συμπεριφορά αυτή απέναντι στον λύκο, στη μείωση του πληθυσμού ή και σε ορισμένες περιπτώσεις και στην εξαφάνισή του;

Όλη αυτή η παραφιλολογία, αν θες, η παραπληροφόρηση για τον λύκο, δημιούργησε έναν λανθασμένο μύθο γύρω από το όνομά του. Κυρίως στα ορεινά χωριά∙ οι άνθρωποι τον πήραν από φόβο και υιοθέτησαν διάφορες μεθόδους (εξελισσόμενες μάλιστα, παγίδες και άλλα τεχνάσματα, έως το κυνήγι) για να τον απομακρύνουν, πράγμα που οδηγούσε όλο και περισσότερους λύκους στο να θανατώνονται, ύστερα, το κυνήγι, όπως ανέφερα, δεν γίνεται πάντα για βιοποριστικούς λόγους ούτε πιάνει κανείς το όπλο μόνο για άμυνα. Αντίθετα, η αναισθησία ωθεί τους ανθρώπους σ’ αυτό και μάλιστα, αυτοί που έχουν ήδη την προκατάληψη για το λύκο, όταν θα βγουν για κυνήγι θα επιδοθούν σ’ αυτό με περισσότερο ‘ζήλο’, με μένος ίσως και θα τον χρησιμοποιήσουν και ως ‘τρόπαιο’ ή θρίαμβο επί του κακού.

Η Εκκλησία δεν θεωρεί πως όλοι είμαστε πλάσμα του Θεού; Πώς, λοιπόν, συμμετείχε σ’ αυτόν τον γενικό παραλογισμό εναντίον του λύκου;

Πράγματι, η θρησκεία μας αυτό κηρύττει και υποστηρίζει, πως όπως όλοι μας έτσι και ο λύκος είναι ζώο του Θεού, ο οποίος «τα πάντα εν σοφία εποίησεν», επομένως υφίσταται λόγος που υπάρχει καθένας από εμάς και καθένα από τα ζώα. Όμως, αν αναλογιστεί κανείς τις εποχές εκείνες από τις οποίες εκείνες από τις οποίες ξεκίνησαν οι προκαταλήψεις, τα παραμύθια –από πότε εξιστορείται η «κοκκινοσκουφίτσα και ο κακός λύκος»;- θα κατανοήσει ότι μιλάμε για πολύ διαφορετικές εποχές,, με διαφορετικούς ανθρώπους, συνήθειες, ποιότητα ζωής, παιδεία και μορφωτικό επίπεδο. Και σ’ αυτά δεν διαφέρουν και οι τότε ιερείς. Άρα, είναι εν μέρει λογικό να δημιουργούνται τέτοιες προκαταλήψεις και μυθοπλασίες με τέτοιο κοινωνικό και πολιτισμικό υπόβαθρο και να διαιωνίζονται ακόμη και από την εκκλησία∙ και ξέρετε ίσως και να μην είχαν συνειδητοποιήσει οι ιερείς τότε (και τώρα, καθώς και στη σημερινή εποχή έχουμε παρόμοια δείγματα), ότι με τις παραβολές, τις παρομοιώσεις και όλες αυτές τις ιστορίες με τον «κακό λύκο», θα συνέβαλαν στη φυσική του καταστροφή.

Γιατί πιστεύετε πως επιλέχτηκε, κατά κάποιον τρόπο, ο λύκος και όχι κάποιο άλλο άγριο ζώο ως σύμβολο του κακού;

Δεν πιστεύω πως ο λύκος παρουσιάζει κάποια διαφορά η ιδιαιτερότητα σε σχέση με τα άλλα ζώα που ζουν ελεύθερα στη φύση. Είναι άγριο, όπως λέμε, γιατί δεν είναι εξημερωμένο. Και κατά τη γνώμη μου δεν πρέπει αν ημερώνονται τέτοια ζώα. Όπως, λοιπόν, και η αρκούδα και το λιοντάρι έχουν βρεθεί στη θέση του «κακού» κατά καιρούς, έτσι και ο λύκος. Απλά ίσως επειδή απαντούμε πιο συχνά τον λύκο από ό,τι το λιοντάρι για παράδειγμα και επειδή είναι πιο συνδεδεμένος με την ορεινή ζωή, ίσως γι’ αυτό να δημιουργήθηκε όλο αυτό το ‘φαινόμενο’ και κατ’ επέκταση, δυστυχώς, ο τρόμος και το μίσος. Γενικά, ξέρετε, το άγνωστο φοβίζει όλους μας. Έτσι και όταν δεν έχουμε έλεγχο πάνω σε κάτι, πάλι φοβόμαστε. Και η άγρια ζωή είναι κομμάτι αυτού του αγνώστου. Γι’ αυτό ο λύκος και άλλα ζώα, σε μικρότερο βαθμό, δέχτηκαν αυτήν την επίθεση. Ο άνθρωπος όταν φοβάται επιτίθεται. Και πολλές φορές δεν κατανοεί ή δεν σκέφτεται πως απέναντί του έχει ένα ζώο, όχι κάποιο νοήμον ον, που έχει μια άλφα συμπεριφορά, βασιζόμενη στα φυσικά του ένστικτα, αυτά που του έδωσε ο Θεός.  

Το πρωί του Σαββάτου, 11 Απριλίου θηλυκή αρκούδα με 2 μικρά ηλικίας μόλις 3-4 μηνών «εισέβαλε» σε εκτροφείο αγριογούρουνων, λίγα μόλις χιλιόμετρα δυτικά της Πτολεμαΐδας. Η αρκούδα πέρασε άνετα το χαμηλό φράχτη σε αναζήτηση τροφής, αφήνοντας έξω τα αρκουδάκια της να περιμένουν. Η ύπαρξη υποτυπώδους ηλεκτρικής περίφραξης στο εκτροφείο με μία μόλις σειρά σύρματος (απαιτούνται τουλάχιστον τέσσερις σειρές και με διαφορετική διάταξη) δεν εμπόδισε καθόλου την αρκούδα.

Το γεγονός έγινε αντιληπτό στις 10.30 το πρωί από τον ιδιοκτήτη του εκτροφείου, Γιώργο Κακλίδη ο οποίος ειδοποίησε την ομοσπονδιακή θηροφυλακή και  την αγροφυλακή.

Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ ειδοποιήθηκε για το περιστατικό από τον τοπικό θηροφύλακα της ΚΟΜΑΘ Γιώργο Τριανταφυλλίδη που έσπευσε πρώτος στο εκτροφείο. Παρά την άμεση υπόδειξη του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ να απομακρυνθούν όλοι οι παρευρισκόμενοι ώστε η αρκούδα να αισθανθεί ασφαλής και να επιστρέψει στα μικρά της, ο ιδιοκτήτης ήδη είχε συλλάβει και απομακρύνει τα μικρά.

Για το περιστατικό ενημερώθηκαν ακόμη η τοπική αστυνομία αλλά και η δασική υπηρεσία ενώ στο σημείο έφθασαν, ο εκπρόσωπος της ΚΟΜΑΘ Γιάννης Ισαάκ, η κτηνίατρος της Καλλιστώ, Suzane Riegler, ο βουλευτής του νομού Κοζάνης Γιώργος Κασαπίδης και τα τοπικά κανάλια.

Από το μεσημέρι ξεκίνησε επιχείρηση ασφαλούς απόδρασης της αρκούδας και επανένωσης της οικογένειας. Αφού απομακρύνθηκαν οι περίοικοι, απομονώθηκαν τα μικρά σε ασφαλές και ήσυχο μέρος. Στις 18.30, ώρα που ξεκινάει το σούρουπο –οπότε η αρκούδα ξανακινείται με άνεση καθώς είναι από φύση νυκτόβιο και μοναχικό ζώο- τα αρκουδάκια τοποθετήθηκαν σε ξύλινη κατασκευή κοντά στο σημείο εισόδου της αρκούδας στο εκτροφείο και απομακρύνθηκε ακόμη και η ομάδα ειδικών του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ που μαζί με τον θηροφύλακα διαχειρίστηκαν όλη την επιχείρηση διάσωσης της οικογένειας αρκούδων.

Στις 10.30 το βράδυ η αρκούδα αισθάνθηκε πια ασφαλής, βγήκε από το εκτροφείο πήρε τα μωρά αρκουδάκια και η οικογένεια επανενώθηκε και απομακρύνθηκε στην ευρύτερη περιοχή Άσκιου Όρους.

Το περιστατικό «τονίζει» για άλλη μια φορά την ανάγκη άμεσης στήριξης αγροτών και κτηνοτρόφων από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με έναρξη των επιδοτήσεων που προβλέπουν τα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα για την αγορά ηλεκτροφόρων περιφράξεων και ελληνικών ποιμενικών σκύλων για την πρόληψη ζημιών από μεγάλα θηλαστικά.

Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ και φέτος κάνει έκκληση στο αρμόδιο Υπουργείο να ανοίξει άμεσα και με προτεραιότητα την επιδότηση ηλεκτροφόρων περιφράξεων (μέτρο που ήδη έχει προβλεφθεί με χρονικό ορίζοντα 2007 ως 2013) προκειμένου να γίνει εφικτή  η συμβίωση ανθρώπου και αρκούδας στις σημαντικές για το είδος περιοχές και να μην έχουμε περαιτέρω αύξηση φόνων αρκούδας λόγω της αναζήτησης τροφής σε ανθρώπινες παραγωγικές μονάδες.

Να επιστήσουμε την προσοχή σε κατοίκους αλλά και επισκέπτες ορεινών περιοχών με πληθυσμό αρκούδας ότι σε περίπτωση εύρεσης μικρών αρκούδων στο δάσος χωρίς μητέρα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να επεμβαίνουν και να τα μετακινούν, ούτε και να πλησιάζουν. Η μητέρα βρίσκεται κάπου κοντά και θα επιστρέψει και αν αντιληφθεί οποιαδήποτε απειλή για τα μικρά της θα τα υπερασπιστεί ενώ αν τρομάξει υπάρχει κίνδυνος να τα εγκαταλείψει. Σε περίπτωση διαπιστωμένου φόνου της μητέρας αρκούδας είναι καλό να ειδοποιείται ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, η δασική υπηρεσία, η αγροφυλακή ή άλλος αρμόδιος φορέας χωρίς και πάλι να γίνεται καμία επέμβαση από απλούς πολίτες.

Η περίοδος κινητικότητας θηλυκών αρκούδων με μικρά μόλις άρχισε, μετά το χειμέριο ύπνο. Οι επόμενοι 8 μήνες είναι πολύ κρίσιμοι τόσο για την επιβίωση του απειλούμενου είδους όσο και για την καλή κατάσταση των δασών που είναι ο βιότοπός που θρέφει και φιλοξενεί τις αρκούδες.

.

Νεκρός λύκος στις παρυφές της Βέροιας

Το απόγευμα της Τετάρτης 1 Απρίλιου, 3 χιλιόμετρα μόλις από το κέντρο της Βέροιας, στην διασταύρωση Σελίου στον δρόμο για την Παναγία Σουμελά, βρέθηκε τραυματισμένος λύκος σε πολύ σοβαρή κατάσταση. Ήταν ένα ενήλικο εύρωστο αρσενικό ζώο.  Ειδοποιήθηκε αρχικά η αστυνομία, η οποία στη συνέχεια ενημέρωσε το Σύλλογο Ζωόφιλων Ημαθίας και μέχρι να μεταφερθεί στο Κυνοκομείο (δεν ήταν σαφές ότι επρόκειτο για λύκο) εξέπνευσε. Η Οικολογική Ομάδα Βέροιας, διαπίστωσε ότι ο θάνατος του ζώου προήλθε από πυροβολισμό. Η μία και μοναδική σφαίρα, τον είχε χτυπήσει κάτω από το δεξί μπροστινό πόδι, το οποίο και έσπασε.

Οργανωμένο κυνήγι λύκων στο Καρπενήσι

Μια τέτοια ανώνυμη καταγγελία δεχτήκαμε ηλεκτρονικά στις 5 Φεβρουαρίου (το παραθέτουμε αυτούσιο):

Ήμουν στο Καρπενήσι το σαββατοκύριακο και βρήκα αυτή τη φωτογραφία!

.

(!!!)

.

Γνώρισα επίσης και κάποιον που μου έλεγε με καμάρι και τρελό κέφι πως από πέρυσι έχει σκοτώσει 12 λύκους!!! Και δεν είναι ο μόνος που τους κυνηγάει!!! Ολόκληρη γενοκτονία!!! Ψάξτε στα χωριά Κερασοχώρι, Κρέντη και Λημέρι. Δεν ξέρω αν γίνεται κάτι σ’ αυτήν την περίπτωση αλλά είπα να σας στο στείλω έτσι κι αλλιώς!
 
Υ.Γ. Στην επισυναπτόμενη φωτογραφία είναι 4 λύκοι που δεν συμπεριλαμβάνονται στους 12 παραπάνω!!! Έλεος.

Ανάλογες καταγγελίες έχουμε δεχτεί πολλές φορές χωρίς όμως να μπορεί να ταυτοποιηθεί ο δράστης καθώς και η περιοχή της παράνομης πράξης και χωρίς να έχει τιμωρηθεί ποτέ ένοχος.

Το συγκεκριμένο περιστατικό μαζί με τη φωτογραφία ως αποδεικτικό στοιχείο καταγγείλαμε στο Πρωτοδικείο Ευρυτανίας.

Δηλητηριασμένα δολώματα

Πληροφορίες για χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων με σκοπό την εξόντωση λύκων είχαμε πρόσφατα στο Δήμο Περάσματος του νομού Φλώρινας αλλά και τη Β. Εύβοια, το Καρπενήσι και τα Γρεβενά.

Βέβαια, η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων παρά τη συγκεκριμένη στόχευση και χρήση της έχει καταστροφικά αποτελέσματα και θύματα σε πολλά και σημαντικά είδη της άγριας πανίδας που τρέφονται και ζουν στους ίδιους βιοτόπους.

Όλα τα παραπάνω περιστατικά αποδεικνύουν την ελλιπή φύλαξη της υπαίθρου παρά τη διοικητική λειτουργία της θηροφυλακής και της αγροφυλακής.

Συμπληρωματικά

Ο λύκος προστατεύεται σε όλη την Ευρώπη από τη νομοθεσία, με τη Σύμβαση της Βέρνης και την Οδηγία 92/43 της ΕΕ.

Στην Ελλάδα, ο λύκος έπαψε να θεωρείται επιζήμιο είδος από το 1991 και χαρακτηρίζεται επίσημα «τρωτό» είδος με πρώτη προτεραιότητα προστασίας από τον 39ο παράλληλο και νότια (νοητή γραμμή, στο χάρτη, που βρίσκεται η πόλη της Λαμίας). Ο Ν.998/79 του Δασικού Κώδικα στο αρ.19 ρυθμίζει τα ζητήματα που αφορούν τα μέτρα προστασίας για τη χλωρίδα και την πανίδα.

.

.